Quản lý mật khẩu cho cả công ty: chọn cách nào trước
Ở nhiều doanh nghiệp, mật khẩu không nằm ở một nơi: vài tài khoản được trình duyệt ghi nhớ, vài…
Ở nhiều doanh nghiệp, mật khẩu không nằm ở một nơi: vài tài khoản được trình duyệt ghi nhớ, vài tài khoản nằm trong tin nhắn, phần còn lại do từng người tự giữ. Cách này vẫn vận hành được cho đến khi có người nghỉ việc, đổi thiết bị hoặc cần cấp quyền gấp. Trước khi chọn công cụ, cần xác định công ty đang gặp khó ở việc lưu mật khẩu, chia sẻ quyền hay thu hồi quyền. Ba mức dưới đây là các bước kiểm soát, không phải ba lựa chọn luôn loại trừ nhau.
Ba mức quản lý cần phân biệt
Mỗi mức giải quyết một vấn đề khác nhau. Chọn sai mức thường tạo thêm thao tác nhưng không giúp doanh nghiệp biết ai đang có quyền truy cập.
- Trình duyệt lưu mật khẩu: Phù hợp với tài khoản gắn với từng nhân sự, khi thiết bị đã khóa màn hình và tài khoản đồng bộ được kiểm soát. Cách này thuận tiện, nhưng khó trả lời ai đang giữ bản sao, mật khẩu có đồng bộ ra thiết bị cá nhân không, và xử lý thế nào khi nhân viên nghỉ việc.
- Trình quản lý mật khẩu dùng chung: Phù hợp khi nhiều người cùng sử dụng tài khoản của một dịch vụ. Mỗi nhân viên đăng nhập bằng tài khoản riêng, còn mật khẩu được chia sẻ theo đúng phạm vi công việc. Người quản trị có thể thêm hoặc thu hồi quyền mà không phải gửi lại mật khẩu qua tin nhắn.
- Quản lý theo nhóm quyền: Đây là lớp kiểm soát phía trên việc lưu mật khẩu. Quyền được gán cho các nhóm như kế toán, kinh doanh hoặc vận hành, dựa trên hệ thống và mức thao tác cần thiết. Không nên hiểu là cả nhóm dùng chung một mật khẩu; mỗi người vẫn nên có danh tính riêng nếu hệ thống hỗ trợ.
Nếu vấn đề chỉ là ghi nhớ tài khoản cá nhân, trình duyệt có thể đáp ứng. Khi xuất hiện tài khoản dùng chung và yêu cầu thu hồi quyền rõ ràng, nên chuyển sang kho dùng chung. Khi số hệ thống và bộ phận tăng lên, cần bổ sung nhóm quyền để tránh cấp quyền thủ công cho từng người.
Điều cần chuẩn bị trước khi đưa vào dùng
Chưa nên chuyển toàn bộ mật khẩu vào một công cụ ngay khi cài đặt. Trước hết, doanh nghiệp cần làm rõ dữ liệu sẽ đưa vào, người chịu trách nhiệm và cách xử lý các tình huống vận hành.
- Lập danh mục hệ thống: Ghi rõ tên dịch vụ, người phụ trách, người đang sử dụng, tài khoản cá nhân hay dùng chung, tài khoản quản trị và phương thức khôi phục. Không gửi danh sách mật khẩu thô qua bảng tính hoặc nhóm chat để tổng hợp.
- Chuẩn hóa cách đặt tên: Mỗi mục trong kho cần có tên hệ thống, phạm vi sử dụng và đơn vị sở hữu. Loại bỏ các mục trùng hoặc không còn dùng để người dùng không chọn nhầm.
- Xây dựng ma trận quyền: Xác định bộ phận nào được xem, sử dụng hoặc quản trị từng hệ thống. Quyền tạm thời cho nhà thầu, cộng tác viên cần có người duyệt và thời điểm rà soát lại.
- Quy định đổi và khôi phục: Dùng mật khẩu riêng cho từng dịch vụ, bật xác thực đa yếu tố khi hệ thống hỗ trợ, đồng thời quy định nơi giữ mã khôi phục và người được phép sử dụng.
- Thử quy trình trước khi mở rộng: Chọn một nhóm nhỏ để thực hành cấp quyền, đổi mật khẩu, thu hồi quyền khi nghỉ việc và khôi phục khi mất thiết bị.
Khi đánh giá công cụ, nên kiểm tra khả năng phân quyền, chia sẻ theo nhóm, thu hồi truy cập, ghi nhận hoạt động và khôi phục dữ liệu. Giao diện dễ dùng cũng quan trọng, nhưng không thể thay thế các quy trình trên.
Sai lầm khiến nhân viên vẫn ghi mật khẩu ra giấy
Việc ghi mật khẩu ra giấy thường là dấu hiệu của một quy trình khó dùng, không chỉ là thói quen thiếu cẩn thận. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Kho mật khẩu có nhiều mục trùng tên, không rõ mục nào mới và ai là người phụ trách.
- Quyền được cấp quá rộng gây khó kiểm soát, hoặc quá hẹp khiến người dùng phải chờ mỗi lần truy cập.
- Buổi hướng dẫn chỉ nói cách lưu, chưa hướng dẫn cách tìm, chia sẻ, cập nhật và khôi phục.
- Mật khẩu được đổi bên ngoài quy trình, trong khi bản lưu trong kho không được cập nhật.
- Doanh nghiệp cấm ghi giấy nhưng chưa có cách xử lý tài khoản tạm, tài khoản nhà cung cấp hoặc trường hợp mất thiết bị.
Khi phát hiện mật khẩu trên giấy, nên kiểm tra thao tác nào đang khiến người dùng phải ghi lại. Nếu việc tìm đúng tài khoản hoặc xin quyền mất nhiều bước, cần sửa quy trình trước, sau đó mới nhắc lại quy định. Một kho mật khẩu chỉ có tác dụng khi thông tin trong đó đúng và truy cập nhanh hơn cách cũ.
Việc nên làm ngay
Có thể bắt đầu bằng ba việc sau mà không cần thay đổi toàn bộ hệ thống cùng lúc.
- Rà soát các hệ thống đang dùng, đánh dấu tài khoản dùng chung và tài khoản quản trị.
- Chọn một nhóm để thử kho mật khẩu dùng chung, đồng thời chuẩn hóa tên và người phụ trách từng mục.
- Viết quy trình cấp, đổi và thu hồi quyền; thử với tình huống nghỉ việc và mất thiết bị.
Không cần bắt đầu bằng mô hình phức tạp nhất. Điều cần làm rõ là tài khoản thuộc về ai, ai được sử dụng và quyền đó được thu hồi thế nào. VASCOM khuyến nghị chuẩn hóa quy trình này trước, rồi chọn công cụ theo nhu cầu vận hành thực tế của doanh nghiệp.